Plan  De  Vest

 Terug naar Historie De Vest

De stand van zaken op 1 november 2006 

 

De Gemeente heeft in Waspik 12 ha grond gekocht. Het gebied ligt tussen de Schotse Hooglandersstraat en de Halve Zolenpad. En verder ten oosten van de Spoorstraat. Maar niet meteen achter de huizen van de Spoorstraat. Er zit nog een brede strook tussen die niet gekocht is.

In die 12 ha zal het  Plan  De Vest worden gerealiseerd : “Het ontwikkelen en beheren van cultuurhistorie en natuur door landschappelijke indeling.”

Het gebied is bedoeld als natuurcompensatie voor de woningbouw in Landgoed Driessen.

Natuurontwikkeling is dan ook een belangrijk element dat terug moet komen in de opzet van het plan. Gedacht wordt aan een ecologische verbindingszone tussen het natuurgebied De Langstraat en het gebied van de Donge. Water zal belangrijk zijn en er wordt gestreefd naar een grote diversiteit van planten en dieren.

 

Deel van satellietfoto uit Google Earth©

U ziet links van boven naar beneden de Spoorstraat en de Schotse Hooglanderstraat
en boven van links naar rechts het Halve Zolenpad
 

De Zuiderwaterlinie

 

Maar er is in dit gebied ook nog wat anders.

In dit gebied heeft ooit een verdedigingswerk gelegen : Het Retranchement van Waspik.

Dit was een onderdeel van de Zuiderwaterlinie. Die liep van Grave naar Bergen op Zoom met verdedigingswerken in Grave, ’s Hertogenbosch, Heusden, Waspik, Geertruidenberg, Breda, Willemstad, Steenbergen en Bergen op Zoom. Dit verdedigingsstelsel aan de zuidgrens van De Nederlanden (Holland) bestond vooral uit inundatielinies.

Ook het Retranchement van Waspik werd in 1701 – 1702 aangelegd om een terreinstrook tussen twee inundatievelden af te sluiten. Namelijk de inundaties van De Langstraat en die ten zuiden van Geertruidenberg. Het moest de toegang tot Geertruidenberg bewaken en ook bescherming bieden aan troepen bij een eventuele terugtocht vanuit Capelle.

Het Retranchement is enkele keren door verwaarlozing teniet gegaan en – bij een nieuwe dreiging-  in een andere vorm weer opgebouwd.

 

In het begin bestond het Retranchement uit een zigzag lopende aarden wal met daarvoor een gracht. Op de wal waren vier werken gerealiseerd.

Te weten: twee lunetten (soort driehoeken) in het midden met de uitstekende punt in de gracht

En twee redoutes (vierkant met aarden wallen) aan de buitenkant.

Geleidelijk werd alles verwaarloosd  en in 1724 was er weinig meer van over.

 

In 1746 heeft men weer een nieuw verdedigingswerk gemaakt. Weer een gracht met een zigzaglopende aarden wal, maar nu met drie lunetten. De weg tussen Waspik en Sprang-Capelle liep tussen de eerste en tweede lunet door. (gerekend vanuit het zuiden). Later heeft men er nog twee wallen haaks aan toegevoegd en zelfs twee wachthuizen. Ten tijde van het Franse offensief in 1794 kreeg het Retranchement een bewapening met 28 vuurmonden. Maar op 27 december 1794 vroor het zó hard, dat de vijand over het ijs achter het verdedigingswerk kon komen en zo de bezetting uitschakelde. Daarna raakte het Retranchement weer in verval.

 

In 1832 begon men opnieuw met de bouw van een verdedigingswerk. Het werd nu een verdedigingsgracht met slechts één lunet en een korte en een lange aarden wal. In de linkerflank was een kruitmagazijn.

Maar rond 1880 was alles weer verdwenen.

 

Deze verdedigingswerken waren behoorlijk groot, wel ruim 800 m. Het begon  ten zuiden van de tegenwoordige Schotse Hooglandersstraat en liep door tot een stuk ten noorden van wat nu de Halve Zolenpad is.

Het Retranchement liep van zuidwest (waar nu nog een deel van de gracht ligt) naar noordoost.

 

Werkgroep De Vest

 

De gemeente wil het Plan De Vest realiseren in samenspraak met vertegenwoordigers van betrokkenen. Zo zitten er in de werkgroep ook vertegenwoordigers van I.V.N. De Waerdman, van het Waterschap, Z.L.T.O., van Platvorm De Langstraat , D.O.P, omwonenden en van onze Heemkundekring.

Wij –als Heemkundekring- zijn vooral geďnteresseerd in het Retranchement.

Een grote tegenvaller voor ons was het feit dat het Retranchement niet op de juiste plaats kan worden teruggebracht. Dat komt omdat het Retranchement kort achter de bewoning van de Spoorstraat gelegen heeft. Deze strook is niet van de gemeente en valt buiten het Plan De Vest.

Een andere moeilijkheid is dat het Retranchement in de loop der tijd verschillende vormen heeft gekend. Desalniettemin is het bestuur van de Heemkundekring erg blij met de belangstelling voor dit cultuurhistorisch verdedigingswerk in Waspik. En voor het feit dat er geld aan besteed wordt en moeite voor gedaan wordt om dit Retranchement weer in een of andere vorm terug te brengen. Wij willen graag een steentje bijdragen om het Plan De Vest zo goed mogelijk te ontwikkelen.

Wel hebben we er voor gepleit om (mogelijk via borden) aan de mensen duidelijk te maken dat de plaats en de vorm niet historisch volkomen juist is. Maar dat het een aanduiding is van het verdedigingswerk dat hier jarenlang heeft gelegen.

 

Wat ook erg positief  is, is het feit dat

 

·         de richting van het nieuwe verdedigingswerk  mooi loopt van zuidwest naar noordoost.  Net als het oorspronkelijke Retranchement.

 

·         de nieuwe locatie dicht bij de vroegere locatie ligt

 

·         het water van de nieuwe gracht in het zuidwesten  zal gaan aansluiten bij het oude, nog bestaande water van de Vest

 

·         het water van de nieuwe gracht in het noordoosten mooi kan aansluiten bij het water van de nieuwe huizen in Plan Kleyn Waterrijk t.n.v. de Halve Zolenpad

 

·         het nieuwe verdedigingswerk positief is voor het historisch denken van ons dorp

 

·         er – samen met het natuurgebied – een mooi recreatief gebied zal ontstaan.

 

Het bestuur van de Heemkundekring Op ’t Goede Spoor  hoopt dat de uiteindelijke resultaten van Plan De Vest net zo positief zullen zijn als ze nu lijken te gaan worden.

 

Wim Sars

 Terug naar Historie De Vest